De paardenkastanje

Een paardenkastanje (Aesculus hippocastanum) is een echte sierboom.
Al in de 16e eeuw is ze om deze reden aangevoerd van uit het Zuid-oosten van Europa. In de 17e eeuw werd ze overal in Europa aangeplant, eerst in tuinen van edellieden, maar nu siert ze overal straten, lanen, pleinen en parken.

Wie zich afvraagt hoe ze aan haar naam is gekomen, moet eens naar een tak kijken. Op de plaats waar ooit de bladsteel aan de tak vastzat, zit nu een lidteken dat duidelijk de hoef van een paard vertoont. De nageltjes van de hoefijzers lijken er nog in te zitten. De boom bezit nog een opvallende eigenschap. De niet zo hoge maar wel zware boom toont meestal een opvallende draaiing in de stam. Deze gaat van links naar rechts. Het hout van een paardekastanje vertoont geen jaarringen. De groei stopt namelijk eind juni. Andere bomen gaan dan langzamer groeien en vormen daardoor een jaarring. Een kastanje werd niet aangeplant voor het hout, want het zachte witte hout heeft weinig waarde.

Als in april de dikke kleverige knoppen zwellen is het de moeite waarde extra op de kastanje te letten. Wie het ontluikingsproces goed wil volgen zet een takje op een vaas. En zie hoe de knopschubben ombuigen en de bladeren zich langzaam ontplooien.
Uit de grootste knoppen ontwikkelt zich de grote "kaars". Elke "kaars"bevat wel honderd afzonderlijke bloemen. De bloemen hebben een honingkenmerk om de insekten , vooral hommels, de weg naar de nectar te wijzen. Deze vlek is in eerste instantie geel maar kleurt na een dag rood. Later zien we aan de uitgebloeide kaars meerdere vruchten groeien. De meeste zullen nooit volgroeien, ze vallen voortijdig af.

In de herfst verzamelen kinderen graag de bekende vruchten van de in elk park voor komende paardekastanje. Van deze kastanjers zijn met behulp van enkele lucifers en een eikel zulke grappige figuurtjes te maken. Maar wist u dat van de stekelige bolsters ook een mooie kastanje kleurige verfstof gemaakt kan worden? Veel mensen geloofden vroeger dat een kastanje in je broekzak je tegen reuma zou beschermen en liepen jarenlang met een kastanje in beide broekzakken.

In de eerste wereldoorlog is geprobeerd om het zetmeel uit de kastanjes voor nuttige toepassingen te gebruiken. Zo is er getracht een zeep van te maken. De vrucht zou ook de aanleiding van de naam paardekastanje zijn. Toen in de zestiende eeuw de kastanje als sierboom naar onze omgeving is over-gebracht vanuit Turkije werd er bij verteld dat de Turken de vruchten aan hun paarden voerden. Andere lieden meenden dat het paardenhoef-vormige litteken (zelfs de nageltjes die er door de hoefsmid zijn ingeslagen zijn er in te zien!) op de plaats waar eens een blad aan de tak was gehecht aanleiding was om de boom paardekastanje te noemen.

De herfst is een prachtige gelegenheid om te zien hoe de boom het kostbare bladgroen uit het blad terug trekt. Het groen wordt naar de nerven toegetrokken om daarna in de tak te worden opgeslagen. In het blad resteren nu slechts stoffen die de boom kan missen en de kleuren daarvan kleuren de bladeren in de herfst zo mooi. Deze kleurstoffen zaten al eerder in het blad maar werden afgedekt door het bladgroen. Nu de nuttige stoffen zijn teruggetrokken, wordt met een kurklaag het blad van de boom gescheiden en is een zuchtje wind voldoende om het naar de aarde te doen dwarrelen.

Ziekten
De laatste jaren worden de paardenkastanjes ernstig aangetast door nieuwe ziekten.
De kastanjemineermot tast de bladeren aan. Tussen de onderzijde en bovenzijde van het blad vreet het motje het bladgroen weg. Waarna de bladeren verdorren. Deze ziekte komt uit het Z.O. van Europa en heeft zich sinds 2001 razendsnel over Nederland verspreid.
Sinds 2004 worden paardenkastanjes in bijna heel Nederland aangetast door een mysterieuze bloedingsziekte. Bomen krijgen bruine vlekken op de stam en 'bloeden' donker vocht. De conditie van veel bomen is afgenomen en enkele bomen zijn afgestorven. De oorzaak van de is nog steeds niet bekend. Ook in Ridderkerk zij veel kastanjebomen aangetast. Meer over deze ziekte kunt u lezen door op de volgende site te klikken; kastanjeziekte.wur.nl.

Vorige pagina

Menu