Ruige natuur op eiland Brienenoord.
door Aart van Dragt
Waar vind je in het dicht bebouwde Rotterdam nog zoveel echte natuur. Om hier te struinen dien je over woudlopersinstincten te bezitten. Chaotisch slingerende paadjes door dichte brandnetelvelden, bukken en klauteren door het donkere wilde wilgenbos. Hier staat een grote variatie aan boomsoorten. Een keur van wilde planten groeit er. Zeker 45 vogelsoorten maken regelmatig gebruik van dit eiland. Ja, hier je midden in Rotterdam, kun je je in de wilde natuur wanen.
Zalm was zo'n gewone vis dat de dienstboden in het dorp IJsselmonde bij het aannemen van hun betrekking afspraken maakten dat ze slechts een keer per week zalm wilden eten. Maar in het begin van de 20ste eeuw stortte de zalmvisserij in.
Daarvoor waren drie oorzaken aan te wijzen:
Doordat op veel plaatsen lange netten dwars op de rivier waren gespannen bereikten te weinig zalmen de paaigronden.
Deze bovenstroomse paaigronden verdwenen steeds vaker door inpoldering.
De toenemende vervuiling van het rivierwater was de laatste dooddoener.
De laatste jaren is er aan deze oorzaken veel verbeterd. Hopelijk zwemt er straks weer zalm de rivier op. In de tijd van de zalmvisserij werd op het eiland een terp aangebracht, zodat de paarden die de zware netten moesten trekken ook bij hoog water droog konden staan. Later in 1918 werd op de terp een machinefabriek gebouwd. In de jaren dertig ging deze failliet en de grond kwam in bruikleen van de clubhuizen de Arend en de Zeemeeuw. Deze vingen hier de bleekneuzen uit de Afrikanerwijk en de Hillekop op. In de oorlog stonden de Duitsers toe dat er een volkstuincomplex kwam. De Duitsers gingen en de volkstuinders bleven.
Pas sinds 1980 is het openbaar en kan er vrij gewandeld worden. De deelgemeente IJsselmonde had er een weinig onderhoud vergend en natuurlijk aandoend wijkpark aan. Een reden om er zuinig op te zijn, zou je denken. Maar sindsdien zijn allerlei plannen de revue gepasseerd:
Op het eiland ligt een bouwdok uit de jaren zestig dat resteert van de bouw van tunnelstukken voor de metro. Er bestonden plannen het bouwdok op te vullen met verontreinigde AVR-slakken. Dit is gelukkig niet door gegaan. In 2005 is het bouwdok opgevuld met grond die vrijkwam bij het graven een waterberging in het Zuiderpark en zal het een poel worden waarin de waterstand vergelijkbaar zal zijn als het rivierniveau.
De diergaarde Blijdorp wilde het eiland ooit kopen. Er zouden woningen gebouwd worden. In 1993 rees zelfs het idee om er Japanse tuinen op aan te leggen.
In de een en twintigste eeuw waren er plannen voor de bouw van een groot hotel op de westpunt. Door het inzakken van de economie werd dit plan "voorlopig" in de koelkast gezet. Zoveel plannen kwamen en zoveel plannen gingen.. Ondertussen ontwikkelt er zich aan de Nieuwe Maas een prachtig stukje natuurgebied. De bewoners van de wijk hebben de natuur voor hun deur en kunnen zich niets beters wensen.
Ze doet het niet alleen, want ze hebben de hulp in geroepen van een paar ruige Schotse Hooglanders. Deze struinen rond in het wilde wilgenbos. Schuren met hun grote horens een paar stammen kaal. Van andere stammen wordt de schors afgeknabbeld. Er zullen ongetwijfeld meer bomen sneuvelen, maar vrij gekomen ruimte wordt in de natuur gelijk weer benut. Het vergroot de afwisseling aleen maar. En er is al zoveel tezien.
Onder de Brienenoordbrug deelt een slingerdende getijdegeul deze oostelijke punt van het eiland in tweeën. Twee keer per dag perst het water zich door deze geulen en zal er een eigen vorm aangeven. Het verschil tussen eb en vloed is hier wel anderhalve meter. Hier is de ontwikkeling van de zoetwatergetijdennatuur goed te volgen. Want op het eiland van Brienenoord vind je een dynamische natuur. U kunt er komen door op de Stadionweg af te slaan bij de zijstraat genaamd Hoendiep en aan het einde van de straat de brug naar het eiland over te gaan.
