Het huis en zijn bewoners
door Aart van Dragt
Monniken van het klooster Sint Maartensdonk, afkomstig van de donk in Brandwijk (Alblasserwaard),
hebben in 1441/42 meegeholpen met de bedijking van de polder Nieuw Reyerwaard.
Vermoedelijk kreeg het klooster als dank voor deze hulp 30 morgen (ca, 25 ha.) land toegewezen.
Huidige woning, bouwjaar 1746
Tot 1544 stond er niet meer dan een boerenwoning.
In dat jaar kocht Arent Brouwer, een rijke koopman uit Dordrecht deze plaats en
liet deze aanpassen met waarschijnlijk een Herenkamer. In de zomer maanden,
als de stank in de stad ondraaglijk werd, kon hij hier verblijf houden.
In sommige geschriften wordt verhaald dat het kasteel Huys ten Donck in 1575 door de Spanjaarden zou zijn verwoest.
Het is niet waarschijnlijk dat hier destijds zo'n "zwaar" kasteel
stond zonder dat dit in de archieven is terug te vinden.
Rond 1616 liet een aangetrouwd achterkleinkind jonkheer Frans van der Duyns het huis verbouwen,
waarna er een romantisch kasteeltje ontstond met twee hoektorens en een ophaalbrug.
Deze zgn. hofstede diende als buitenverblijf.
De familie Groeninx komt uit de Zeeuwse stad Reimerswaal (16e eeuw), ze zaten in het stadsbestuur en hadden een zouthandel,
destijds een belangijke nering. Na een grote stadsbrand werden de activiteiten achtereen volgens verlegd naar Dordrecht en Rotterdam.
De familie profiteerde van de opbloei van Rotterdam. In de 17e eeuw zat ze in de handel en maakte deel uit van het stadsbestuur.
Door zijn huwelijk in 1702 met Catharina van Zoelen wordt mr Cornelis Groeninx eigenaar van Huys ten Donck en
groot grondbezitter van de polder Nieuw Reyerwaard. In 1719 wordt hij dijkgraaf van Oud en Nieuw Reyerwaard.
Voor een destijds vorstelijk bedrag van 78.000 gulden wordt in 1721 de ambachtsheerlijkheid Ridderkerk gekocht.
In deze tijd behoorde de familie tot de notabelen van Rotterdam. Een rijke koopman en tevens een van de vier burgemeesters van de stad.
Het was zijn zoon mr. Otto Groeninx die de familienaam van zijn moeder (van Zoelen) aan de naam Groeninx heeft toegevoegd.
Wie geïnteresseerd is in de familie geschiedenis kan veel informatie vinden op de volgende website; http://www.engelfriet.net/Alie/Hans/zoelen.php
Mr. Otto Groeninx van Zoelen, heer van Ridderkerk en Katendrecht en burgemeester van Rotterdam
liet het huis afbreken en het thans nog bestaande Huys ten Donck in 1746 bouwen. Het heeft 20 kamers en een grondoppervlakte van 16 x 32 meter.
Zijn fortuin had hij als bewindhebber bij de VOC verdiend. (De afmetingen van het huis zijn afgeleid van de maten van een toenmalig VOC schip.)
Twee eigen schepen maakten vele gelukkige reizen.
De ontwerper van dit in Barok-Classicistische stijl gebouwde de huis is onbekend gebleven,
maar het huis wordt tot een van de allermooisten in ons land gerekend.
Het huis werd gebruikt als buitenverblijf. Voor de zomer werden de meubelen met een schuit
van Rotterdam naar Ridderkerk vervoerd, hiertoe bevindt zich tegenover het huis een haven,
en werd Huys ten Donck ingericht voor een zomerverblijf, waarbij vaak tevens enkele feestelijkheden
plaatsvonden. Vervoer per boot was eenvoudiger dan over de wegen. De reden waarom de meeste buitenplaatsen
aan de rivier zijn gelegen.
De aanzet tot verandering van de formele geometrische tuin met hoge geschoren hagen
in een romantische landschapstuin naar Engelse stijl komt voor rekening van zijn zoon Cornelis,
die hem in 1758 na zijn overlijden opvolgde. Deze heeft driekwart van de huidige tuin laten aanleggen
in de jaren tot 1781. Hierdoor heeft Huys ten Donck de oudste tuin in de Engelse landschapsstijl van ons land.
Handelscontacten met Engeland hebben hieraan waarschijnlijk bij gedragen.
In 1820 verhuisde de familie Groeninx van Zoelen naar Den Haag.
Zij verrichtte vele functies in opdracht van het koninklijk huis.
Pas in 1924 wordt het huis geschikt gemaakt voor permanente bewoning.
Huis en park waren gedurende een eeuw zwaar verwaarloosd.
Het huis werd aan de nieuwe eisen aangepast; zoals elektrische stroom en centrale verwarming
en voor het park werd de bekende tuinarchitect Leonard Springer aangetrokken.
Deze behield gedurende ruim tien jaar toezicht op herstel en onderhoud van het park.
De huidige bewoner van Huys ten Donck heeft nog steeds de naam Groeninx van Zoelen.
Weinig huizen zijn zolang in bezit van de zelfde familie.
Veel meer over de familie Groeninx van Zoelen ten tijde van de VOC
Foto's van het interieur, mogelijkheden voor huren, enz.
Zo komt u aan een wandelkaart voor het Donckse Bos
Vorige pagina
