Waar komt de naam "Huis ten Donck" vandaan?

door Aart van Dragt

Iedere Ridderkerker kent het statige Huys ten Donck. Met de Tempel in Schiebroek is het een der laatste buitens die in de omgeving van Rotterdam bewaard zijn gebleven. Beide landgoederen liggen nabij het water zodat het per schip bereikbaar was in de tijd dat vervoer over de weg nauwelijks een alternatief was. Het prachtige bewaard gebleven landgoed is slechts toegankelijk voor liefhebbers die zich de moeite hebben getroost om een wandelkaart aan te schaffen.

Over de oorsprong van deze naam bestaan verschillende verklaringen: De meest waarschijnlijke verklaring is dat naam afkomstig is van de eerste eigenaar. Dit was het klooster Sint Maartensdonck, dat op de donk bij Brandwijk in de Alblasserwaard lag. Het klooster verkreeg de grond (25 ha.) in ruil voor hulp die monniken boden bij de (tweede) inpoldering van de Riederwaard in 1441. De monniken bouwden op deze plaats een boerderij en verkochten deze in 1544 aan Arent Brouwer een rijke koopman uit Dordrecht. (In een akte van 26 april 1850 wordt de buitenplaats huize Sint Maartensdonk nog genoemd, ivm met de erfenis van de overleden eigenaar Otto Paulus Groeninx van Zoelen.)

Een andere verklaring is dat het huis gebouwd is op een oud rivierduin. De verschillende rivierduinen in de Alblasserwaard liggen op één lijn met het Huys ten Donck. Zo'n rivierduin wordt een donk genoemd. Ook het dorp IJsselmonde is op zo'n donk gebouwd. Lees hier meer over donken

Bodemkundig onderzoek heeft uitgewezen, dat op de plek waar het huis is gebouwd, in het verre verleden een kreek heeft gelegen. Het veen was door een storm weggeslagen en de kreek werd in de loop der jaren opgevuld door grof rivierzand. Toen het veen na de inpoldering door ontwatering slonk, werd deze plek als een verhoging in het landschap zichtbaar. De bevolking die van deze oorzaak onkundig was noemde in beginsel elke natuurlijke verhoging in het polderlandschap een donk.

Links: Het huis voor 1746 en rechts het huis na 1746

Het huidige huis is in 1746, door Mr. Otto Groeninx van Zoelen gebouwd. Rondom Rotterdam stonden in het verleden tientallen van dergelijke buitenplaatsen. Helaas zijn ze een voor een verdwenen: door havenaanleg, woningbouw, aanleg van grote wegen of gewoon omdat zo'n kostelijk bezit te kostbaar werd. Ook het Huys ten Donck is niet ongeschonden gebleven. Door de aanleg van de Deltadijk op het einde van de jaren zeventig is het prachtige overbos aan de rivierzijde verdwenen. De nieuwe aanplant heeft dit nog niet kunnen vervangen.

Het park aangelegd tussen 1765 - 1794, meer dan 200 jaar geleden! Het is een van de eerste Engelse landschapsparken van ons land en ook vrijwel ongewijzigd bewaard gebleven. Met een "ruine" uit 1775 en een "boerenwooning" uit 1808.

In het (vroege) voorjaar zijn er vele stinzeplanten te zien, enkele opvallende soorten zijn: winteraconieten, sneeuwklokjes, botanische krokussen, bosanemonen, stengeloze sleutelbloemen en gulden boterbloem. Het park is, met zijn ligging in dit dicht bevolkte gebied, een natuurmonument van groot belang en daarom evenals het huis sinds 1979 beschermd.

Menu