Vogels in de eigen omgeving

door Aad den Boer

Steeds vaker verschijnen in natuurbladen advertenties die verre landen aanprijzen om hun vogelrijkdom. De ene organisatie belooft nog mooiere dingen dan de andere. Nu zijn er in het buitenland inderdaad veel mooie vogels te zien, soorten die je op de Nederlandse akkers of kwelders vergeefs zult zoeken. Dat neemt niet weg dat je dicht bij huis, vaak al in de eigen straat of wijk, veel verschillende vogelsoorten kunt vinden, in ieder geval als je goed kijkt en luistert. Helaas valt die rijkdom niet iedereen meer op; je raakt eraan gewend. Toch kan een half uur oplettendheid, bij een fietstochtje of wandeling vanuit de eigen woning, veel fraais opleveren. Een (alledaags) voorbeeld??

Eind mei, 's morgens omstreeks 09.00 uur. De hond moet uitgelaten worden, dus dat vraagt een wandeling door de wijk. Zodra je buitenkomt hoor je het gekwetter van Spreeuwen. Vanaf de nok van de daken geven ze blijk van hun aanwezigheid door het nadoen van piepende tuinhekjes, knarsende grintpaden en het imiteren van andere vogelsoorten. In de singel voor het huis is een Meerkoetpaartje druk doende hun nieuwe kroost bij elkaar te houden. Pa doet dat niet altijd even zachtzinnig. Soms sneuvelt zelfs een kind door deze harde aanpak. In dezelfde singel zwemmen Wilde eenden, ook met jongen. Die jongen eendjes bevinden zich vooral in de buurt van ma-eend. Pa bemoeit zich er niet of nauwelijks mee. Het aantal en de leeftijd van de jongen variëren overigens behoorlijk. Sommige eenden hebben nog maar twee jongen bij zich. De rest is slachtoffer geworden van een snoek, een Blauwe reiger of misschien wel een Kleine Mantelmeeuw. Ook deze laatste hangen permanent in de omgeving rond. Niet gepaarde vogels die met elkaar een soort soos vormen en buiten de broedkolonies op zoek zijn naar alles dat van hun gading is. De Blauwe Reiger laat zich vanochtend niet zien, maar da's een uitzondering. Zeker na het broedseizoen, als er weer wat reigers bij gekomen zijn, is het waarnemen van deze majestueus vliegende vogel (en illegale visser van menige achtertuin) dagelijkse kost. Op het dak van een van de huizen aan de overzijde zit een Witte Kwikstaart zenuwachtig met z'n staart te wippen. Even later vliegt hij in zijn typische vlucht naar het dak een paar huizen verderop. Het "kwikken" met de staart gaat onophoudelijk door.

De wandeling gaat verder langs de singel. Twee witte vogels komen je tegemoet en "zweven" haast over het water. Het zijn Visdiefjes. Waar ze vandaan komen blijft onduidelijk, maar kennelijk zijn de singels door de woonwijken een goede voedselbron, want in mei en juni kom je ze haast dagelijks tegen. Even verderop gaat de singel over in een grote plas. Aan de ene kant grenzen de tuinen van woningen aan deze plas. Aan de andere kant loopt een drukke weg, waarlangs nog "restanten" van bouwland en boerenbedrijf. In de rasse ontwikkeling van wat eens een klein dorp was, mochten hier en daar boerderijen blijven staan. Hoera!! Op een klein eilandje in de plas komt een Knobbelzwaan in beweging. Het is een vrouwtje. Achter haar aan komen drie jongen die ze in de weken daaraan voorafgaande op het eilandje heeft uitgebroed. Pa is dicht in de buurt. Komt zelf niet te dicht bij want een boze Knobbelzwaan heeft beslist iets dreigends. Ook op de plas Wilde eenden en Meerkoeten, een aantal ook met jongen. Een paartje Futen heeft enkele dagen ervoor het veld geruimd om elders nog te proberen voor nageslacht te zorgen. Het was kennelijk te druk op de plas. Teveel verstoring. Op de schoorsteen van een van de huizen langs de plas koert een Tortelduif. Alleen, zijn wederhelft is er kennelijk ook alleen op uit. Ik zie het vrouwtje niet terugkomen maar ik weet zeker dat binnen niet al te lange tijd de beide vogels weer samen zitten te tortelen.

De snelweg is niet ver weg. Een geluidswal scheidt deze weg van de woonwijk. Boven de geluidswal scheert een tiental Gierzwaluwen, op zoek naar insecten. Alles doen deze vogels in de lucht; eten, slapen, voedsel zoeken. Als je goed kijkt, zie je de vogels soms achter elkaar aan jagen. Het mannetje probeert dan het vrouwtje op het nest te krijgen. Broeden moet, anders immers geen nageslacht. Maar het gebeurt met tegenzin! Tussen de Gierzwaluwen een of twee Boerenzwaluwen. Ze hebben hun nest in een van de gespaard gebleven boerderijen. Waarschijnlijk zit het in de stal op een van de dakspanten. Uit een van de bomen stijgt een zacht gekwetter op, even later gevolgd door de voortbrenger ervan. Het is een Putter. Deze rood-wit-geel-zwart gekleurde vogel doet het goed in de woonwijken, je hoort ze op meerdere plaatsen. Luister goed, want het is een zacht, bijna onopvallend liedje.

De wandeling is halverwege. In sommige tuinen van de nieuwbouwwoningen wordt nog de laatste hand gelegd aan de tuin. Meestal de laatste klus en de snelheid waarin het gebeurt verschilt bij de diverse woningen aanzienlijk. In enkele zie je wel een kool- of pimpelmezen kastje hangen. Of ze bezet zijn is vanaf het pad waar ik loop op dat moment niet te zien. De kans is echter klein, het eerste jaar dat een nestkast hangt blijft het vaak onbewoond.

Verderop boven de geluidswal hangt een roofvogel. Het silhouet en het gedrag verraden dat het om een Torenvalk gaat. Hij (het is een mannetje) is op zoek naar iets eetbaars, als het kan een muis. Torenvalken kunnen het ultraviolette licht opvangen dat de urine van een muis afgeeft. Denkt zo'n muis dus lekker stiekem door het hoge gras te kunnen struinen….. mis dus. De Torenvalk bewoont waarschijnlijk een nestkast aan de andere kant van de snelweg. Verspreid door het gebied staan diverse torenvalkkasten. De meeste ervan zijn bewoond. Wat dat betreft is het plaatsen van dergelijke nestkasten vaak dankbaar werk, torenvalken zijn er gek op.

Vanuit de woonwijk steekt een Kauw de weg over. Waar blijft nummer 2?? Kauwenpaartjes zijn onafscheidelijk en dat blijkt ook nu weer. Binnen enkele seconden komt vanachter de huizen een tweede kauw aangevlogen. Als het een paartje is (en daar lijkt het alleszins op) dan blijven ze voor het leven bij elkaar. Zelfs buiten het broedseizoen, als de band toch wat losser wordt, gaan ze vaak samen op pad. Nieuwe woonwijken zijn rijk aan singels en plassen. Vogels maken er dankbaar gebruik van. Als ik rechtsaf sla om terug naar huis te lopen, zie ik links van mij, in weer een andere brede singel, twee Kokmeeuwen landen. Steevast drinken de vogels eerst een slokje zodra ze contact met het water hebben. Let maar 'ns op, Kokmeeuwen doen dat bijna zonder uitzondering. Waarschijnlijk hebben ook deze meeuwen geen broedsel, maar toch hebben ze de chocoladebruine kop die bij het broedkleed hoort. Het is vanaf de plek waar ik loop niet te zien, maar mogelijk zijn het eerstejaars vogels, die zijn nog niet zo ver.

Pietepietepietepietepiet!! Klinkt het hoog in de lucht. Drie Scholeksters (Bonte pieten) maken een flink kabaal terwijl ze overtrekken naar…… ja waar naartoe? Er zijn in ons dorp weinig plekken meer over waar nog Scholeksters kunnen broeden, de meeste polder is weg. Mogelijk horen ze thuis in de polder van Albrandswaard. Daar is gelukkig nog plek genoeg. Ik loop de straat in waar ik woon. Achter me hoor ik nog net het geschreeuw van een Fazant. Onvindbaar met het oog, waarschijnlijk verborgen in het hoge gras van de geluidswal, loopt kennelijk een Fazanthaan. Zijn werk zit erop, hij heeft gepaard met een aantal vrouwtjes (zijn harem) en vanaf nu moeten die vrouwtjes het allemaal zelf uitzoeken. Als er een geluk heeft helpt pa nog wel 'ns mee met het verzorgen van het kroost, maar het grootste deel van de harem staat er alleen voor. Uit de tuin van het derde huis komt luid roepend een Merelman gevlogen. Kennelijk opgeschrikt door mijn hond, dan wel een van de katten die ik er regelmatig zie lopen, laat de vogel duidelijk blijken niet gecharmeerd te zijn van ongewenste gasten zo dicht in de buurt van zijn territorium. Zijn geschreeuw wordt vanuit de dakrand ondersteund door enkele Huismussen. Ze zitten hoog en droog en kennelijk is de dakrand daar nog geschikt om onder te broeden. Dat is in nieuwbouwwijken niet echt vanzelfsprekend meer. Vandaar dat je ze minder ziet dan vroeger.

Bijna thuis, de hond vraagt zich af of de baas ook tijd voor haar heeft. Baaslief zit kennelijk steeds met z'n neus in de lucht en een beetje aandacht voor de viervoeter kan er zeker niet af. Sorry, beestje, de volgende keer ben jij weer aan de beurt. Soms liggen de prioriteiten elders. De wandeling, c.q. deze korte vogelreis zit erop. Onder het geluid van de herhaalde roep van een Zanglijster loop ik de trap op en verdwijn naar binnen. Hoe bedoelt u, vervelend om de hond uit te moeten laten.

Meer dan 20 soorten in nog geen half uur. Een uitzondering, denkt u wellicht. Een aantal alledaagse soorten heb ik echter nog gemist op deze wandeling. Houtduif, Ekster, Heggenmus, Roodborst; het zijn vogels die ik regelmatig tegenkom op weg naar de trein of het centrum. Met iets meer moeite moet het lukken om binnen een uur 30 vogelsoorten te vinden. Overigens geldt dat, laat ik eerlijk zijn, wel vooral in het voorjaar. Dan hoor en zie je immers de meeste vogels. Het aantal vogels dat In Ridderkerk en Barendrecht jaarlijks voorkomt, ligt fors hoger.

Klik hier voor de de website van de Vogelwerkgroep.

Vorige pagina

Menu