Vogels in het voorjaar

"Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is", is één van de vele gezegden die ontleend zijn aan de natuur. In het voorjaar genieten velen van ons, van de vogelzang. Het jubelen der vogels zet ons aan tot romantische gedachten en wij associëren het met lentevreugd en geluk. De werkelijkheid is echter anders, maar daarom niet minder interessant. Vogelzang heeft voornamelijk betrekking op territoriumgedrag. In veel gevallen betekent dat: "Hier ben ik, dit is mijn gebied, anderen zijn hier niet welkom, of het moet een partner zijn."

Dicht bij huis.
Binnen het stedelijk gebied komen opmerkelijk veel soorten vogels voor. Zij zijn, de één wat meer dan de andere, zogenaamde "kultuurvolgers". Deze vogels hebben zich aangepast aan onze woonomgeving en hebben daar dan ook profijt van. Zij voelen zich thuis in onze tuinen en groenstroken. Juist in het vroege voorjaar, als de vogelzang op gang komt, kun je deze vogels wat betreft gedrag en geluid leren kennen. Behalve in geluid verschilt de zang van de diverse soorten ook naar aanleiding van het tijdstip van de dag. Sommige soorten beginnen al met zang in de zeer vroege ochtend, nog voor de dageraad aanbreekt. Anderen volgen op een later tijdstip. Enkele soorten zingen nagenoeg de hele dag, maar ook de avonduren zijn bij sommige soorten favoriet. En vergis u niet, nabootsen is niet alleen voorbehouden aan exotische vogels, zoals papegaaien. In Nederland is de spotvogel, de naam zegt het al, een expert op dit gebied. Medio mei kun je hem haast overal horen in groenstroken waar voldoende opgaand hout aanwezig is. Hij is zeker niet één van de eersten die u zult horen, want soms, in januari, zodra het lengen der dagen begint, kunt u bij open weer de eerste schuchtere zanger al beluisteren. Natuurlijk zijn dit vogels die het hele jaar door in onze streken voorkomen. De vogels, die in de herfst het land verlaten, vertoeven nog op hun winterverblijfplaats. De Tjiftjaf keert half maart terug en de fitis volgt circa veertien dagen later. Deze kleine zangertjes lijken veel op elkaar, maar hun geluid verschilt hemelsbreed.

We keren weer terug naar het territoriumgedrag.
Soms wordt er fel gevochten om de grenzen van het territorium te bepalen. Emancipatie of herverdeling van taken is er in de natuur niet bij. Uitzonderingen daargelaten, zijn het de mannelijke vogels, die de strijd aangaan met hun soortgenoten. De andere sexe bemoeit zich voor het merendeel net de nestbouw. In veel gevallen helpt het mannetje wel met het aanslepen van nestmateriaal en met het uitbroeden van de eieren. Ook het voeren van de jongen gebeurt meestal door beiden. Bij roofvogels gebeurt dat vaak op een speciale manier De mannelijke vogel vangt een prooi en biedt deze, in de vlucht, aan het vrouwtje aan. Daarbij laat hij de prooi vallen, die door het vrouwtje behendig wordt opgevangen, en de jongen wordt gevoerd.

Waarom broeden vogels in het voorjaar?
Het voedselaanbod is dan groot genoeg, om naast het voeden van zichzelf, ook de jongen te kunnen voeden. In deze tijd ontwikkelen de Insecten zich in een hoog tempo en er is grote rijkdom aan plantenleven. Het lengen van de dagen biedt neer tijd tot voedsel vergaren en het groot brengen van de jongen. Bijna de gehele vogelwereld werkt in zekere mate aan over-produktie. Immers vogeleieren en jongen sneuvelen vroegtijdig door predatie, d.w.z. ze dienen tot voedsel voor andere (roof)dieren. In de vrije natuur zijn dit gevleugelde of viervoetige rovers, wier soort eveneens verdient te blijven voortbestaan. In de menselijke woonomgeving hebben vooral katten de taak overgenomen van de oorspronkelijke predatoren. Vaak zelfs zodanig, dat dit hinderlijke vormen aanneemt. Nog erger wordt het wanneer verwilderde katten de rand- en natuurgebieden afstropen.

Laten we echter nog wat dichter bij huis blijven. Een merelpaar kan makkelijk 2x per seizoen een nest jongen groot brengen. Als het mee zit kruipen er maar zo'n 8 jongen uit de eieren. Hiervan worden slechts 1 of 2 vogels volwassen. De rest sterft vroegtijdig. Stel, u houdt een merel in gevangenschap en verzorgt hem goed. Zo'n vogel kan makkelijk 10 jaar oud worden. De gemiddelde leeftijd in het veld is slechts zo'n 2 jaar. Snapt u? Door hoge reproduktie houdt de soort zich in stand en andere dieren profiteren daarvan. Hieruit blijkt, dat het begrip 'schade' een menselijke opvatting is en in feite in de natuur niet opgaat. Tevens blijkt hoe kwetsbaar het z.g. ecosysteem is. Grijp je in door één der soorten te benadelen, te bestrijden of te vernietigen, dan valt het ecosysteem althans gedeeltelijk als een kaartenhuis in elkaar.

Vorige pagina

Menu